حوزه هایگوناگون دانش بشری بطور کلی وعلوم رفتاری به طور اخص را می توان همانند نقشه هایی تصور کرد . انسان در سراسر تاریخ حیات خود شیوه های مختلف برای تدوین نقشه ای از واقعیات جهان اطراف خود بکار برده است که یکی از آنها روش علمی است.روش علمی یکی از راه های رسیدن به شناخت است و فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین است .(سرمدوهمکاران،1392،19)
سرمد وهمکارانش مراحل اجرای یک تحقیق علمی و فرایندی که پژوهشگر برای تدوین واجرای یک طرح تحقیقی باید طی کند را شامل 12 مرحله می داند .
1- انتخاب موضوع : اولین مرحله ی یک طرح پژوهشی است وباید ویژگی هایی مانند مورد علاقه و در حد توانایی پژوهشگر بودن ، بدیع وبا اهمیت بودن ، پژوهش پذیربودن و دارای منابع مادی ومنابع اطلاعاتی وبه صرفه بودن را داشته باشد .
2-شناسایی وبیان مسئله تحقیق : پژوهشگر سعی بر آن دارد تا شواهدی دال بر وجود مسئله عرضه کند .
3- پیشینه تحقیق: نقدی از دانش موجود در مورد موضوع پژوهش است ویافته های تحقیق را به پژوهش های قبلی متصل می سازد.
4- گزاره های مسئله : شامل هدف ها ، سوالات خاص وفرضیه های تحقیق می باشد.
هدف ها : الف- کلی ب- جزئی سوالات : الف – توصیفی ب – رابطه ای ج – تفاوتی فرضیه ها بر2 اساس تدوین می شوند: الف- مفاهیم و نظریات مرتبط با مسئله ب – مشاهدات تجربی ناشی از تحقیقات قبلی
5- متغیر ها: از نظر حالت به دو دسته کمی وکیفی تقسیم می شوند.از نظر نقش به 5 دسته مستقل، وابسته ، تعدیل کننده ، کنترل ، مداخله گرتقسیم می شوند
جهت اندازه گیری متغیر ها از مقیاس های اسمی ، رتبه ای ، فاصله ای ، نسبتی استفاده می شود
6 - بخش دوم تحقیق گرد آوری داده هاست شامل مراحل
7- روشهای تحقیق : در علوم رفتاری 2 رویکرد دارد. الف – خرد گرایانه ب- طبیعت گرایانه
برحسب هدف : به 3 دسته الف- بنیادی ب- کاربردی ج- تحقیق وتوسعه تقسیم می شود
تحقیقات یا توصیفی وغیر آزمایشیند یا آزمایشی
تحقیقات غیر آزمایشی شامل 1- پیمایشی 2- همبستگی 3- اقدام پژوهی 4- بررسی موردی 5- علی- مقایسه ای
8– تعیین ابزار اندازه گیری: بسته به نوع تحقیق تعیین می شود شامل پرسشنامه – مصاحبه-مشاهدهاست
اگر هدف اندازه گیری نگرش باشد ابزارها ی قابل استفاده لیکرت- افتراق معنایی- ثرستون- گاتمن- بو گاردوس می باشند
آزمونهای روانی- تربیتی شامل آزمونهای هوش واستعداد ، پیشرفت تحصیلی ، رغبت ونگرش و شخصیت می باشد.
9- جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری
جامعه آماری مجموعه ای از افراد یا واحدها که دارای حداقل یک صفت مشترک باشند
نمونه : انتخاب نمونه ای از افراد جامعه آماری است.
روشهای نمونه گیری : 1- تصادفی 2- سیستماتیک 3- طبقه ای 4- خوشه ای 5- چند مرحله ای
10- تنظیم وتلخیص داده ها : انواع داده ها برحسب کمی وکیفی تنظیم می شود
11- تحلیل داده ها : داده های کمی با توجه به مفروضات مربوط به متغیرهای مورد اندازه گیری به تحلیل پارامتری وناپارامتری پرداخته می شود. تحلیل برای تحقیقات غیرآزمایشی تحت عنوان تحقیقات از نوع همبستگی است که بسته به نوع هدف از نوع تحلیل رابطه ی همزمانی، تحلیل رگرسیون چندگانه بحث می شود.
12- تدوین گزارش و اشاعه یافته ها: ضرورت هر یک از قسمت های گزارش و چگونگی اجرای تحقیق وچگونگی تدوین گزارش اجرای تحقیق مد نظر قرار می گیرد.
نویسندگان معتقدند اگر تاکنون برای تبیین رفتار آدمی امکان به دست آوردن قوانین دقیق فراهم نشده است به دلیل استفاده از روشهای نامطلوب بوده است.
منبع
بر گرفته از : سرمد،زهره وبازرگان،عباس وحجازی، الهه(1392).روشهای تحقیق در علوم رفتاری،چاپ بیست وپنجم تهران:آگه
